Kısa cevap: Süt dişleri genellikle 6–7 yaşında, önce alt ön dişlerden başlayarak düşmeye başlar ve son süt azı dişleri 10–12 yaş arasında düşer. İlk kalıcı diş çoğu zaman bir süt dişinin yerine değil, süt dişlerinin arkasından 6–7 yaşında çıkan “6 yaş dişi”dir. 12–13 yaşına gelindiğinde 20 süt dişinin tamamı yerini kalıcı dişlere bırakır; 20’likler ise 17–21 yaş arasında çıkar. Bu yaşlardan bir yıl kadar önce ya da sonra olması normaldir.
Sallanan ilk süt dişi çoğu aile için heyecan verici bir dönemin başlangıcıdır. Ama aynı zamanda soruların da başladığı dönemdir: Hangi diş ne zaman düşmeli? Kalıcı diş arkadan çıktı, normal mi? Bu sayfada süt ve kalıcı dişlerin çıkış ve düşüş yaşlarını tek tabloda topladık ve en sık karşılaşılan durumları açıkladık.
Süt dişleri ve kalıcı dişler yaş tablosu
| Diş | Süt dişinin çıkışı | Süt dişinin düşmesi | Kalıcı dişin çıkışı |
|---|---|---|---|
| Orta kesici (ön diş) | Alt 6–10 ay, üst 8–12 ay | 6–7 yaş | Alt 6–7 yaş, üst 7–8 yaş |
| Yan kesici | Alt 10–16 ay, üst 9–13 ay | 7–8 yaş | Alt 7–8 yaş, üst 8–9 yaş |
| Köpek dişi | Alt 17–23 ay, üst 16–22 ay | Alt 9–12 yaş, üst 10–12 yaş | Alt 9–10 yaş, üst 11–12 yaş |
| Birinci süt azı → birinci küçük azı | Alt 14–18 ay, üst 13–19 ay | 9–11 yaş | Alt 10–12 yaş, üst 10–11 yaş |
| İkinci süt azı → ikinci küçük azı | Alt 23–31 ay, üst 25–33 ay | 10–12 yaş | Alt 11–12 yaş, üst 10–12 yaş |
| Birinci büyük azı (6 yaş dişi) | Süt dişi karşılığı yok | – | 6–7 yaş |
| İkinci büyük azı (12 yaş dişi) | Süt dişi karşılığı yok | – | Alt 11–13 yaş, üst 12–13 yaş |
| Üçüncü büyük azı (20’lik) | Süt dişi karşılığı yok | – | 17–21 yaş (bazı kişilerde hiç çıkmaz) |
Tablodaki yaşlar Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin diş çıkış çizelgesine dayanır. Kızlarda dişler genellikle erkeklerden biraz daha erken değişir.
Kaç süt dişi, kaç kalıcı diş var?
Çocuklarda 20 süt dişi bulunur: her çenede 4 kesici, 2 köpek dişi ve 4 süt azı dişi. Yetişkinlerde ise 20’liklerle birlikte 32 kalıcı diş vardır. Aradaki 12 diş (büyük azılar), süt dişlerinin yerine değil, onların arkasına çıkar.
6 yaş dişi neden bu kadar önemli?
Birinci büyük azı dişi, süt dişleri henüz yerindeyken arka tarafta sessizce çıkar. Birçok aile bunu bir süt dişi sanır ve bakımını ihmal eder. Oysa bu diş kalıcıdır, ömür boyu çiğneme yükünün büyük kısmını taşır. Çiğneme yüzeyindeki derin oluklar nedeniyle çürüğe çok yatkındır. Çıktığı dönemde fissür örtücüyle korunması ve fırçalamaya özellikle dikkat edilmesi önerilir.
Süt dişleri nasıl düşer?
Kalıcı diş aşağıdan (üst çenede yukarıdan) yükselirken süt dişinin kökünü yavaş yavaş eritir. Kök kısaldıkça süt dişi sallanmaya başlar ve sonunda kendiliğinden düşer. Bu süreç ağrısızdır; hafif bir hassasiyet ya da kanama görülebilir.
- Sallanan dişi zorla çekmeye çalışmayın. Çocuk diliyle oynayarak kendisi düşürebilir.
- Diş düştükten sonra hafif kanama olursa temiz bir gazlı bezi birkaç dakika ısırması yeterlidir.
- Diş düştükten sonra o bölgeyi de nazikçe fırçalamaya devam edin.
Kalıcı diş süt dişinin arkasından çıktı, ne yapmalı?
Özellikle alt ön dişlerde sık görülür ve halk arasında “köpekbalığı dişi” denir. Kalıcı diş, süt dişinin kökü yeterince erimeden arkadan çıkmaya başlamıştır. Süt dişi belirgin şekilde sallanıyorsa birkaç hafta içinde düşebilir ve kalıcı diş dilin baskısıyla öne gelir. Süt dişi sallanmıyorsa ya da birkaç hafta içinde düşmezse diş hekimine başvurun; basit bir çekimle kalıcı dişin yerine oturması sağlanır.
Süt dişi erken kaybedilirse
Çürük ya da darbe nedeniyle bir süt dişi zamanından önce çekilirse komşu dişler boşluğa doğru kayabilir. Bu durumda altından gelecek kalıcı diş yer bulamaz, gömülü kalabilir ya da çapraşık çıkabilir. Hekim gerekli görürse boşluğu korumak için yer tutucu önerir. Süt dişi çürüklerini önlemek için yapılabilecekleri çocuklarda diş çürüğü rehberimizde anlattık.
Ne zaman endişelenmeli?
- Bir dişin değişimi tablodaki yaştan bir yıldan fazla gecikmişse
- Bir taraftaki diş düştüğü hâlde diğer taraftaki aynı diş altı aydan uzun süredir düşmüyorsa
- Süt dişi düşeli birkaç ay olduğu hâlde kalıcı diş görünmüyorsa
- Kalıcı dişlerde renk değişikliği, beyaz-kahverengi lekeler ya da kırılgan mine varsa
- Dişler çok çapraşık çıkıyorsa
Bu durumlarda bir röntgen, kalıcı dişin konumunu ve gelişimini gösterir. Çapraşıklık için erken ortodontik değerlendirme gerekebilir; ayrıntılar: ortodonti nedir.
Çocuğunuzun diş gelişimini düzenli kontrollerle takip etmek için Kızılay‘daki kliniğimizde çocukların diş muayenesi de yapılıyor. Randevu için 0312 425 21 26 numarasını arayabilir ya da 0532 272 57 95 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Bebeklik dönemi için bebeklerde diş çıkarma, ilk muayene için çocuk diş doktoru yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İlk süt dişi kaç yaşında düşer?
Genellikle 6–7 yaş arasında, çoğu zaman alt ön dişlerden biri ilk düşen diştir.
Süt dişleri hangi sırayla düşer?
Genellikle çıktıkları sırayla düşerler: önce orta kesiciler, sonra yan kesiciler, ardından birinci süt azıları, köpek dişleri ve en son ikinci süt azıları.
Kalıcı dişler kaç yaşında tamamlanır?
20’likler hariç kalıcı dişlerin çıkışı genellikle 12–13 yaş civarında tamamlanır. 20’likler 17–21 yaş arasında çıkar.
Süt dişi geç düşerse ne olur?
Bir yıla kadar gecikme normaldir. Daha uzun gecikmelerde altındaki kalıcı dişin varlığı ve konumu röntgenle kontrol edilmelidir.
Sallanan süt dişini çekmeli miyim?
Hayır, kendi düşmesini beklemek en iyisidir. Diş çok sallanıyor ve yemek yerken rahatsız ediyorsa ya da kalıcı diş arkadan çıkıyor ve süt dişi düşmüyorsa diş hekimi çekebilir.
Süt dişleri çürükse tedavi etmek gerekir mi?
Evet. Çürük süt dişi ağrı ve enfeksiyona yol açar, altındaki kalıcı dişi etkileyebilir ve erken kaybedilirse kalıcı dişlerin dizilimini bozabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize muayene olmanız gerekir.
