Kısa cevap: Dişteki lekeler iki gruba ayrılır: çay, kahve, sigara ve bazı gargaraların yüzeyde bıraktığı dış lekeler ve çürük, mine gelişim bozukluğu, florozis, ilaçlar ya da sinir ölümü gibi dişin yapısından gelen iç lekeler. Siyah ya da kahverengi leke çürük, tartar veya renklenme olabilir; tebeşir gibi beyaz leke başlangıç çürüğü ya da florozisi düşündürür; sarılık çoğu zaman incelen minenin altındaki dentinin görünmesidir. Yüzey lekeleri profesyonel temizlik ve parlatmayla çıkar; çürüğe bağlı lekeler ise tedavi gerektirir.
Dişte fark edilen bir leke bazen yalnızca estetik bir sorundur, bazen de erken yakalanması gereken bir çürüğün ilk işaretidir. Rengi, yeri ve dokusu çoğu zaman ipucu verir. Bu yazıda renklere göre olası nedenleri ve çözüm yollarını anlatıyoruz.
Renklere göre dişteki lekeler
| Renk | Olası nedenler | Çözüm |
|---|---|---|
| Siyah | Çiğneme yüzeyindeki oluklarda çürük, siyah tartar, demir içeren ilaçlar, sigara, eski amalgam dolgunun gölgesi | Muayene; temizlik ya da dolgu |
| Kahverengi | Çay, kahve, sigara lekeleri; durmuş ya da ilerleyen çürük | Profesyonel temizlik ve parlatma; çürükse dolgu |
| Sarı | Mine incelmesi ve aşınma, yaş, genetik yapı, dış renklenme | Temizlik, beyazlatma; ileri aşınmada bonding ya da lamina |
| Tebeşir beyazı | Başlangıç çürüğü (mine kaybı), diş teli sonrası lekeler, florozis, mine gelişim bozuklukları | Flor uygulaması, rezin infiltrasyonu, mikroabrazyon, bonding |
| Gri | Darbe sonrası sinir ölümü, eski ilaç kullanımı (tetrasiklin), amalgam dolgu | Kanal tedavisi ve iç beyazlatma, lamina ya da kaplama |
Dişte siyah leke çürük müdür?
Her zaman değil, ama her zaman muayene gerektirir. Azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki oluklarda görülen siyah çizgiler bazen yalnızca renklenme, bazen de oluğun içinden aşağıya doğru ilerleyen bir çürüktür. Yüzeyde küçük görünen siyah bir nokta, minenin altında geniş bir boşluğu gizleyebilir. Hekim muayenesi ve gerektiğinde diş arası röntgeni bu ayrımı yapar. Çürüğün nasıl başladığını ve evrelerini diş çürüğü yazımızda anlattık.
Çocuklarda siyah lekeler
Çocuklarda diş eti çizgisine yakın ince siyah çizgiler çoğu zaman demir içeren şuruplar ya da renk üreten ağız bakterileriyle ilgilidir; çürük değildir ve klinikte parlatmayla temizlenir. Yine de çürükle karıştırılmaması için muayene önemlidir.
Dişte beyaz leke neden olur?
- Başlangıç çürüğü: Asit minenin minerallerini çözmeye başladığında tebeşir gibi mat beyaz bir alan oluşur. Bu aşamada çürük flor ve iyi bakımla durdurulabilir.
- Diş teli sonrası: Braket çevresinde iyi temizlenemeyen alanlarda tel çıkınca beyaz halkalar görülebilir.
- Florozis: Diş gelişimi sırasında uzun süre fazla florür alınmasına bağlı beyaz çizgi ya da benekler.
- Mine gelişim bozuklukları: Özellikle 6 yaş dişlerinde ve ön dişlerde beyaz-sarı lekelerle görülen hipomineralizasyon; bu dişler daha hassas ve çürüğe yatkın olabilir.
Başlangıç çürüklerinde flor uygulaması, estetik beyaz lekelerde ise rezin infiltrasyonu ya da bonding iyi sonuç verir.
Dişler neden sararır?
Mine yarı saydamdır; altındaki dentin ise doğal olarak sarımsıdır. Yaşla, sert fırçalamayla ya da asitli beslenmeyle mine inceldikçe dentin daha belirgin görünür. Buna çay, kahve ve sigaranın yüzey lekeleri eklenir. Yüzey lekeleri temizlikle çıkar; dentin kaynaklı sarılık ise beyazlatmayla açılabilir. Ayrıntılar: diş beyazlatma, evde diş beyazlatma.
Yüzey lekeleri nasıl çıkar?
Çay, kahve ve sigara lekelerinin büyük çoğunluğu klinikte yapılan diş taşı temizliği ve parlatmayla çıkar. Fırçayla çıkmayan sertleşmiş birikintiler için diş taşı temizliği gerekir. Evde aşındırıcı tozlar, karbonat ya da kömürle lekeleri zımparalamaya çalışmak mineyi inceltir ve uzun vadede dişin daha sarı görünmesine yol açar.
Lekeleri önlemek için
- Günde iki kez florürlü macunla fırçalayın, diş aralarını temizleyin.
- Çay, kahve, kola ve kırmızı şaraptan sonra suyla çalkalayın.
- Sigarayı bırakın.
- Asitli içecekleri pipetle ve öğün arasında değil, yemekle birlikte tüketin.
- Yılda bir iki kez diş taşı temizliği ve kontrol yaptırın.
Dişinizdeki lekenin nedenini anlamak için Kızılay‘daki kliniğimizde muayene olabilirsiniz. Randevu için 0312 425 21 26 numarasını arayabilir ya da 0532 272 57 95 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Estetik çözümler için lamina yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Dişteki siyah leke fırçalayınca çıkar mı?
Yüzeysel renklenmeler bazen kısmen azalır, ama çoğu siyah leke fırçayla çıkmaz. Çürük olup olmadığını anlamak için muayene gerekir.
Dişteki beyaz lekeler geçer mi?
Başlangıç çürüğüne bağlı beyaz lekeler flor ve iyi bakımla durdurulabilir ve zamanla belirginliği azalabilir. Florozis ve gelişim bozukluklarına bağlı lekeler kendiliğinden geçmez; estetik tedavilerle düzeltilir.
Sarı dişler beyazlar mı?
Dentin kaynaklı ve yaşa bağlı sarılık, hekim kontrolündeki beyazlatmayla genellikle belirgin şekilde açılır. Dolgu ve kaplamalar beyazlamaz.
Sigara lekesi nasıl çıkar?
Sigara lekelerinin büyük kısmı profesyonel temizlik ve parlatmayla çıkar. Sigara içilmeye devam edildiğinde lekeler hızla geri döner.
Çocuğumun dişinde siyah leke var, ne yapmalıyım?
Diş eti çizgisine yakın ince siyah çizgiler çoğu zaman demir şurubu ya da bakteri kaynaklı renklenmedir. Yine de çürükle ayırt edilmesi için diş hekimine gösterin.
Dişteki kahverengi leke neyin belirtisi?
Çay, kahve ve sigara lekesi olabileceği gibi, durmuş ya da ilerleyen bir çürüğün işareti de olabilir. Lekenin yeri ve dokusu muayenede değerlendirilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize muayene olmanız gerekir.
