Kısa cevap: Halk arasında “diş iltihabı” denen durum; dişin sinirinde (pulpa), kök ucunda ya da diş eti çevresinde gelişen enfeksiyondur. Ilık tuzlu suyla çalkalamak, yanağa dıştan soğuk uygulamak ve prospektüse uygun ağrı kesici kullanmak şikâyetleri hafifletir. Ancak iltihabın kaynağı olan çürük, ölmüş sinir ya da diş eti cebi temizlenmeden iltihap geçmez. Antibiyotik yalnızca yüzde şişlik ve ateş gibi yayılma belirtileri varsa, hekim reçetesiyle ve asıl tedaviye ek olarak kullanılır.
Diş iltihabı her zaman aynı şekilde kendini göstermez. Bazen zonklayan bir ağrı, bazen diş etinde küçük bir kabarcık, bazen de yanağa yayılan bir şişliktir. Bu yazıda iltihap türlerini, evde neyin işe yaradığını ve hangi belirtilerin acil olduğunu anlatıyoruz.
Diş iltihabı türleri
| Tür | Nerede? | Tipik belirti | Kesin tedavi |
|---|---|---|---|
| Pulpa iltihabı (pulpitis) | Dişin içindeki sinir-damar dokusu | Zonklayan, gece artan, soğuk-sıcakla tetiklenen ağrı | Kanal tedavisi |
| Kök ucu apsesi | Kökün ucundaki kemik | Isırınca ağrı, dişte “uzama” hissi, diş etinde kabarcık, şişlik | İltihabın boşaltılması ve kanal tedavisi ya da çekim |
| Diş eti (periodontal) apsesi | Diş ile diş eti arasındaki cep | Diş eti kenarında şişlik, irin, sallanma | Cebin temizlenmesi, periodontal tedavi |
| 20’lik çevresi iltihabı (perikoronit) | Yarı sürmüş 20’lik dişin üzerindeki diş eti | Arkada şişlik, yutkunurken ağrı, ağız açmada kısıtlılık, kötü tat | Temizlik; tekrarlıyorsa çekim |
Zonklayan ağrının ayrıntıları için zonklayan diş ağrısı, apse için diş apsesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Diş iltihabının belirtileri
- Zonklayan, nabız gibi atan ağrı
- Isırınca ya da dişe dokununca artan ağrı
- Diş etinde kabarcık, sivilceye benzer şişlik
- Ağızda tuzlu ya da kötü tat, irin akıntısı
- Yanakta, çenede veya göz altında şişlik
- Çene altında ya da boyunda şişmiş, hassas lenf bezleri
- Ateş ve halsizlik
- Dişin renginin grileşmesi (sinir ölümüne bağlı)
Diş iltihabına ne iyi gelir?
Aşağıdaki yöntemler hekime ulaşana kadar rahatlatır:
- Ilık tuzlu su: Bir bardak ılık suya bir çay kaşığı tuz; günde birkaç kez 30 saniye çalkalayın.
- Dıştan soğuk: Beze sarılı buzu 15 dakika yanağa tutup ara verin; şişliği ve ağrıyı azaltır.
- Ağrı kesici: Reçetesiz ağrı kesicileri prospektüsteki dozda kullanın; kronik hastalığınız varsa eczacınıza danışın.
- Başı yüksek yatmak.
- Bölgeyi temiz tutmak: Yumuşak fırçayla fırçalamaya devam edin; 20’lik çevresine biriken artıkları tuzlu suyla temizleyin.
- Bol su içmek ve dinlenmek.
Bu adımlar iltihabı tedavi etmez; ağrıyı ve şişliği yönetir.
Diş iltihabında yapılmaması gerekenler
- Şişliğe sıcak kompres uygulamak: Enfeksiyonun dokulara yayılmasını kolaylaştırabilir.
- Diş etindeki kabarcığı iğne ya da başka bir cisimle patlatmak.
- Evdeki eski antibiyotikleri kullanmak: Yanlış ilaç, yanlış doz ve yarım bırakılan kür hem işe yaramaz hem direnç geliştirir.
- Dişe aspirin, kolonya ya da alkol sürmek.
- Ağrı geçti diye tedaviyi ertelemek: Sinir öldüğünde ağrı kesilir, enfeksiyon sürer.
Diş iltihabı için antibiyotik ne zaman gerekir?
Antibiyotik diş iltihabının asıl tedavisi değildir; çünkü enfeksiyonun kaynağı, kan dolaşımının ulaşamadığı ölü sinir dokusu ya da cepteki bakteri tabakasıdır. Kaynak temizlenmeden antibiyotik kullanmak iltihabı geçici olarak bastırır, sonra yeniden alevlenir.
Hekimler antibiyotiği genellikle şu durumlarda reçete eder:
- Şişlik yüze ya da boyna yayılıyorsa
- Ateş, halsizlik gibi genel belirtiler varsa
- Bağışıklığı baskılanmış hastalarda
- Asıl tedavi hemen yapılamıyorsa, ona köprü olarak
Ayrıntılı bilgi için diş için antibiyotik yazımızı okuyabilirsiniz.
Hekimde nasıl tedavi edilir?
- Kanal tedavisi: İltihaplı ya da ölü pulpa temizlenir, kanallar dezenfekte edilip doldurulur. Ayrıntılar: kanal tedavisi.
- İltihabın boşaltılması (drenaj): Apse varsa küçük bir kesiyle ya da diş içinden irin boşaltılır; basınç azalınca ağrı hızla geçer.
- Diş eti cebinin temizlenmesi: Periodontal apsede cep temizlenir. Ayrıntılar: diş eti iltihabı.
- Çekim: Dişin kurtarılamayacağı durumlarda ya da tekrarlayan 20’lik iltihabında.
Ne zaman acil?
Şu durumlarda beklemeden acil servise gidin:
- Şişlik göz altına, şakağa ya da boyna yayılıyorsa
- Yutkunmakta, konuşmakta ya da nefes almakta zorlanıyorsanız
- Yüksek ateş ve belirgin halsizlik varsa
- Ağzınızı neredeyse hiç açamıyorsanız
Yüzde şişlik ya da uyutmayan ağrı varsa aynı gün diş hekiminize ulaşın. Mesai dışında yapılacakları acil diş durumları sayfamızda anlattık. Kızılay‘daki kliniğimiz için 0312 425 21 26 numarasını arayabilir ya da 0532 272 57 95 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Diş iltihabı kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Ağrı ve şişlik geçici olarak azalabilir, ama kaynağı temizlenmeyen iltihap kemikte ilerlemeye devam eder ve yeniden alevlenir.
Diş iltihabı kaç günde geçer?
İltihap boşaltılıp kaynağı temizlendiğinde ağrı genellikle 1–2 günde belirgin azalır, şişlik birkaç günde iner. Kemikteki iyileşme haftalar ve aylar sürer.
Diş iltihabına hangi antibiyotik iyi gelir?
Antibiyotiğe gerek olup olmadığına ve hangisinin uygun olduğuna hekim muayeneden sonra karar verir. Antibiyotik tek başına diş iltihabını tedavi etmez.
Diş iltihabı yüzü şişirir mi?
Evet. Kök ucu apsesi kemikten çıkıp yumuşak dokulara yayıldığında yanakta, çenede ya da göz altında şişlik yapar. Bu durum aynı gün tedavi gerektirir.
Diş iltihabı vücuda yayılır mı?
Nadir de olsa tedavi edilmeyen diş enfeksiyonları boyun dokularına ya da kana yayılabilir. Bu yüzden yayılan şişlik ve ateş acil durumdur.
Hamilelikte diş iltihabı tedavi edilir mi?
Evet. Gebelikte de iltihabın tedavisi ertelenmemelidir; lokal anestezi ve gerekli tedaviler uygun önlemlerle yapılabilir. Hamileliğinizi hekiminize mutlaka söyleyin.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize muayene olmanız gerekir.
