Kısa cevap: Periodontoloji, dişleri çevreleyen ve yerinde tutan dokuların, yani diş eti, çene kemiği, diş ile kemik arasındaki bağ dokusu (periodontal ligament) ve kök yüzeyinin hastalıklarıyla ilgilenen diş hekimliği uzmanlık alanıdır. Fırçalarken kanayan diş eti, diş eti çekilmesi, sallanan dişler, diş eti kaynaklı ağız kokusu ve implant çevresindeki iltihap bu bölümün konusudur.
Diş eti hastalığı çoğu zaman sessiz ilerler. Ağrı yapmadığı için yıllarca fark edilmez, fark edildiğinde de kemik kaybı başlamış olabilir. Bu sayfada periodontolojinin ne demek olduğunu, hangi şikâyetlerle bu bölüme başvurulduğunu ve hangi tedavilerin uygulandığını bulacaksınız.
Periodontoloji ne demek?
Kelime Yunanca kökenlidir: peri “çevresinde”, odont “diş”, logos ise “bilim” anlamına gelir. Kısacası periodontoloji, dişin çevresindeki dokuları inceleyen bilim dalıdır. Bu alanda uzmanlık eğitimi almış diş hekimine periodontolog denir.
Dişi ağızda tutan şey yalnızca kök değildir. Kökü çene kemiğine bağlayan ince lifler, bu kemiği örten diş eti ve kök yüzeyindeki sement tabakası birlikte çalışır. Bu yapının adı periodonsiyumdur. Periodonsiyum sağlıklı olmadığında diş ne kadar sağlam görünürse görünsün zamanla sallanır.
Periodontoloji neye bakar?
Periodontolojinin ilgilendiği başlıca sorunlar şunlardır:
- Diş eti iltihabı (gingivitis): Kızarık, şiş ve fırçalarken kanayan diş eti. Erken evredir ve tedaviyle tamamen geri döner.
- Periodontitis: İltihabın diş etinin altına inip kemiği erittiği ileri evre. Diş ile diş eti arasında cep oluşur, dişler sallanabilir.
- Diş eti çekilmesi: Diş etinin aşağı çekilip kök yüzeyini açığa çıkarması; hassasiyet ve estetik sorun yaratır.
- Diş eti kaynaklı ağız kokusu: Ceplerde çoğalan bakterilerin ürettiği kükürtlü gazlar.
- Diş eti büyümesi: Bazı ilaçlar, hormonal değişiklikler veya temizlik eksikliğiyle diş etinin kalınlaşması.
- İmplant çevresi hastalıklar (peri-implantitis): İmplantın çevresindeki diş eti ve kemikte iltihap ve erime.
- Diş eti estetiği: Gülerken fazla görünen diş eti (dişeti gülüşü) veya düzensiz diş eti hattı.
Diş eti hastalığı ne kadar yaygın?
Dünya Sağlık Örgütü’nün ağız sağlığı bilgi notuna göre ileri evre diş eti hastalığı dünya genelinde yetişkinlerin yaklaşık %19’unu, yani bir milyardan fazla insanı etkiliyor. İleri evre periodontitis, yetişkin yaşta diş kaybının en önemli nedenlerinden biridir.
Risk herkes için aynı değildir. Sigara içmek, kontrolsüz şeker hastalığı, düzensiz ağız bakımı, ailede erken diş kaybı öyküsü, yoğun stres, gebelik dönemindeki hormonal değişiklikler ve bazı ilaçlar riski belirgin artırır.
Hangi şikâyetlerde periodontolojiye başvurulur?
Aşağıdakilerden birini fark ediyorsanız diş eti muayenesi yaptırmanın zamanı gelmiş demektir:
- Fırçalarken ya da diş ipi kullanırken diş etinin kanaması
- Kırmızı, şiş ya da dokununca hassas diş eti
- Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
- Dişlerin eskisinden uzun görünmesi, diş eti çizgisinin aşağı inmesi
- Dişler arasında yeni açılan boşluklar
- Sallanan ya da yer değiştiren dişler
- Çiğnerken diş etinde ağrı veya baskı hissi
- İmplantın çevresinde kanama, şişlik ya da akıntı
Sigara içenlerde diş eti daha az kanar; bu yüzden kanamanın olmaması diş etinin sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
Periodontolojide hangi tedaviler yapılır?
Tedavi hastalığın evresine göre planlanır. Önce cep derinlikleri ölçülür ve gerekirse röntgenle kemik seviyesi değerlendirilir.
Diş taşı temizliği (detartraj)
Diş eti iltihabının ilk ve en önemli tedavisidir. Diş yüzeyine yapışmış sertleşmiş plak ultrasonik aletlerle temizlenir. Ayrıntılar için diş taşı temizliği rehberimize bakabilirsiniz.
Kök yüzeyi düzleştirme (küretaj)
Periodontitiste diş etinin altında, cebin içinde kalan taş ve iltihaplı doku lokal anestezi altında temizlenir. Amaç, diş etinin kök yüzeyine yeniden tutunmasını sağlamaktır.
Cerrahi tedaviler
Derin ceplerde diş eti hafifçe açılarak (flep operasyonu) kökler doğrudan temizlenir. Uygun vakalarda kaybedilen kemiği desteklemek için kemik grefti ve zar (membran) kullanılır. Diş eti çekilmesinde damaktan alınan dokuyla diş eti grefti yapılabilir.
Estetik diş eti işlemleri
Fazla görünen diş eti için gingivektomi ile diş eti hattı yeniden şekillendirilir.
Destek tedavisi
Periodontitis kontrol altına alındıktan sonra iş bitmez. Hastalığın geri dönmemesi için risk durumuna göre 3–6 ayda bir kontrol ve profesyonel temizlik gerekir.
Diş eti hastalığı yalnızca ağzı mı etkiler?
Hayır. Diş eti hastalığı ile şeker hastalığı arasında iki yönlü bir ilişki vardır: kontrolsüz diyabet diş eti hastalığını ağırlaştırır, ağır diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırır. Kalp-damar hastalıkları ve gebelik sorunlarıyla da istatistiksel ilişki gösterilmiştir. Bu ilişkiler doğrudan neden-sonuç anlamına gelmese de diş eti sağlığını genel sağlığın bir parçası olarak görmek için yeterli bir sebeptir.
Periodontoloji ile diğer bölümlerin farkı
| Bölüm | İlgilendiği alan | Örnek tedavi |
|---|---|---|
| Periodontoloji | Diş eti, kemik ve dişi tutan dokular | Diş taşı temizliği, küretaj, diş eti grefti |
| Endodonti | Dişin içi, sinir ve kök kanalları | Kanal tedavisi |
| Ortodonti | Dişlerin dizilimi ve çene ilişkisi | Diş teli, şeffaf plak |
| Restoratif diş tedavisi | Çürük ve madde kaybı | Dolgu, bonding |
Evde diş etinizi korumak için
- Günde iki kez, diş eti çizgisine 45 derece açıyla, yumuşak fırçayla iki dakika fırçalayın.
- Günde bir kez diş aralarını diş ipi veya arayüz fırçasıyla temizleyin.
- Sigarayı bırakmak diş eti tedavisinin başarısını doğrudan artırır.
- Şeker hastalığınız varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun ve diş hekiminize bildirin.
- Kanama “fırçalamayı bırakma” işareti değildir. Doğru teknikle temizliğe devam edin ve muayene olun.
Diş eti kanaması, çekilmesi ya da sallanan dişler için Kızılay’daki kliniğimizde diş eti muayenesi yapılır ve uygun tedavi planlanır. Randevu için 0312 425 21 26 numarasını arayabilir ya da 0532 272 57 95 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz. İlgili rehberler: diş eti iltihabı, diş eti çekilmesi, diş eti kanaması, periodontoloji tedavisi.
Sık Sorulan Sorular
Periodontoloji hangi hastalıklara bakar?
Diş eti iltihabı (gingivitis), periodontitis, diş eti çekilmesi, diş eti büyümesi, diş eti kaynaklı ağız kokusu, sallanan dişler ve implant çevresi iltihabı (peri-implantitis) periodontolojinin alanına girer.
Diş eti kanaması için hangi bölüme gidilir?
Diş eti kanaması için periodontoloji bölümüne ya da genel diş hekimine başvurulur. İlk adım genellikle muayene ve diş taşı temizliğidir.
Periodontal tedavi ağrılı mı?
Diş taşı temizliği çoğu zaman anestezisiz yapılır, hafif hassasiyet olabilir. Küretaj ve cerrahi işlemler lokal anestezi altında yapılır; sonrasında birkaç gün hassasiyet görülebilir.
Diş eti hastalığı tamamen geçer mi?
Diş eti iltihabı (gingivitis) uygun temizlik ve tedaviyle tamamen geri döner. Periodontitis ise kontrol altına alınır; kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez, bu yüzden düzenli kontrol gerekir.
Periodontolog ile diş hekimi arasındaki fark nedir?
Periodontolog, diş hekimliği eğitiminden sonra diş eti ve destek dokular üzerine uzmanlık eğitimi almış diş hekimidir. Diş taşı temizliği ve başlangıç evresi tedavileri genel diş hekimleri tarafından da yapılır.
Periodontitis dişlerin düşmesine yol açar mı?
Tedavi edilmezse evet. Kemik eridikçe dişler sallanır ve sonunda kaybedilebilir. Erken tedavi ve düzenli bakım bu süreci durdurabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize muayene olmanız gerekir.
