Kısa cevap: Gece plağı (oklüzal splint), uykuda diş sıkan ya da gıcırdatan (bruksizm) kişilerin dişlerini aşınmaya, kırılmaya ve çene eklemi ile kaslarını aşırı yüke karşı korumak için ölçüyle kişiye özel hazırlanan şeffaf bir plaktır. Sıkmayı tamamen durdurmaz; sıkmanın zararını azaltır. Sert akrilik, yumuşak ya da sert-yumuşak karışık türleri vardır. Doğru kullanıldığında ve iyi bakıldığında genellikle birkaç yıl kullanılabilir.
Diş sıkanların çoğu bunu bilmez. Sabah uyanınca çenede yorgunluk, şakaklarda ağrı ya da eşinin duyduğu gıcırtı genellikle ilk ipucudur. Bu yazıda gece plağının ne işe yaradığını, kimlerin kullanması gerektiğini, nasıl yapıldığını ve doğru bakımını anlatıyoruz.
Gece plağı ne işe yarar?
- Dişleri korur: Alt ve üst dişler birbirine değil, plağa sürtünür; mine aşınması ve çatlaklar önlenir.
- Kuvveti dağıtır: Sıkma kuvveti tek bir dişe değil, plağın tamamına yayılır.
- Kasları ve eklemi rahatlatır: Uygun yapılmış sert plak çene kaslarının gerginliğini azaltabilir; sabah çene ve şakak ağrısı hafifler.
- Tedavileri korur: Dolgu, kaplama, lamina ve implant üst yapılarının kırılma riskini düşürür.
Diş sıkmanın nedenleri ve diğer tedavi seçenekleri için diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) yazımıza bakabilirsiniz.
Kimler gece plağı kullanmalı?
Aşağıdakilerden birkaçı sizde varsa gece plağı değerlendirilmelidir:
- Uykuda diş gıcırdattığınızı söyleyen biri var
- Sabahları çenede yorgunluk, şakaklarda ya da kulak önünde ağrı
- Dişlerin kenarlarında düzleşme, aşınma, kısalma
- Sık kırılan dolgular ya da çatlak dişler (çatlak diş sendromu)
- Soğuğa karşı artan diş hassasiyeti
- Çene ekleminde ses, kilitlenme ya da ağrı (çene eklem problemleri)
- Yanak içinde ısırma izi, dilin kenarında diş izleri
- Kaplama, lamina ya da implant tedavisi yapılmış ve diş sıkan kişiler
Gece plağı türleri
| Tür | Özellik | Kimlere? |
|---|---|---|
| Sert akrilik plak (stabilizasyon splinti) | Ölçüyle yapılır, dayanıklıdır, kapanış hassas ayarlanır | Belirgin sıkma ve gıcırdatma, çene eklemi sorunları |
| Yumuşak plak | Esnek, alışması kolay, daha çabuk aşınır | Hafif sıkma, kısa süreli kullanım |
| Sert-yumuşak (hibrit) plak | İçi yumuşak, dışı sert | Konfor ve dayanıklılığın birlikte istendiği durumlar |
| Hazır (kaynat-ısır) plak | Eczanede satılır, kişiye özel değildir | Önerilmez; uyumsuzdur, kapanışı bozabilir, sıkmayı artırabilir |
Gece plağı nasıl yapılır?
- Muayene: Dişlerdeki aşınma, çene eklemi ve kaslar değerlendirilir. Sıkmanın nedeni ve plak ihtiyacı belirlenir.
- Ölçü: Klasik ölçü maddesiyle ya da ağız içi tarayıcıyla dişlerin ölçüsü alınır.
- Laboratuvar: Plak ölçüye göre hazırlanır.
- Teslim ve ayar: Plak ağızda denenir; kapanış noktaları dengelenir, sıkma ya da baskı yapan yerler düzeltilir.
- Kontrol: Birkaç hafta sonra ve sonrasında düzenli aralıklarla plak kontrol edilir.
Gece plağına alışmak
İlk geceler ağızda yabancı bir cisim hissi, tükürüğün artması ve hafif baskı normaldir. Çoğu kişi bir iki hafta içinde alışır. Plak takılıyken dişlerde ağrı, belirli bir dişte baskı ya da sabahları kapanışta değişiklik hissediyorsanız ayar için hekiminize gelin; bu şikâyetler kendiliğinden geçmemelidir.
Gece plağının bakımı
- Her sabah plağı yumuşak bir fırça ve soğuk suyla temizleyin; aşındırıcı macun kullanmayın.
- Haftada bir kez nötr bir sabunla ya da protez temizleme tabletiyle temizleyebilirsiniz.
- Sıcak su, güneş altı ve kalorifer gibi ısı kaynaklarından uzak tutun; plak şekil değiştirebilir.
- Kuruduktan sonra havalandırmalı kutusunda saklayın; evcil hayvanlardan uzak tutun.
- Kontrollere plağınızla birlikte gelin.
Gece plağı, şeffaf plak ve spor koruyucu farkı
Üçü de şeffaf ve plağa benzer ama amaçları farklıdır. Gece plağı dişleri sıkmaya karşı korur, dişleri hareket ettirmez. Şeffaf plak ise dişleri planlı şekilde hareket ettirmek için kullanılan ortodontik bir tedavidir. Spor koruyucusu ise darbelere karşı dişleri ve dudakları korur.
Diş sıkma şikâyetleriniz için Kızılay‘daki kliniğimizde muayene olabilir ve kişiye özel gece plağı yaptırabilirsiniz. Randevu için 0312 425 21 26 numarasını arayabilir ya da 0532 272 57 95 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Gece plağı diş sıkmayı tamamen durdurur mu?
Hayır. Gece plağı sıkmanın kendisini durdurmaz, dişlere ve çene eklemine verdiği zararı azaltır. Stres, uyku düzeni ve bazı ilaçlar gibi tetikleyicilerin de ele alınması gerekir.
Gece plağı bütün gece takılmalı mı?
Evet, plak uykunun tamamında takılı olmalıdır. Gündüz sıkma şikâyeti olan bazı kişilerde hekim gündüz de kısa süreli kullanım önerebilir.
Gece plağına alışmak kaç gün sürer?
Çoğu kişi bir iki hafta içinde alışır. Bu sürede baskı ya da ağrı devam ediyorsa plağın ayarlanması gerekir.
Gece plağı dişleri hareket ettirir mi?
Ölçüyle yapılmış ve tüm dişleri kapsayan bir plak dişleri hareket ettirmez. Yalnızca bazı dişleri kapsayan ya da hazır plaklar uzun süre kullanıldığında kapanışı değiştirebilir; bu yüzden önerilmez.
Gece plağı kırıldı ya da çatladı, ne yapmalıyım?
Çatlak plak hem keskin kenarlarıyla ağzı tahriş eder hem de koruma sağlamaz. Kullanmayı bırakıp hekiminize gösterin; onarım ya da yenileme gerekir.
Gece plağı ne kadar dayanır?
Sıkmanın şiddetine ve plağın türüne bağlıdır. Sert akrilik plaklar iyi bakıldığında genellikle birkaç yıl kullanılabilir; yumuşak plaklar daha çabuk aşınır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize muayene olmanız gerekir.
